Cảnh báo thủ đoạn dùng AI và Deepfake qua mặt xác thực sinh trắc học ngân hàng tháng 10/2026

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã phát đi cảnh báo khẩn cấp vào tháng 10/2026 về sự gia tăng của các thủ đoạn lừa đảo tinh vi sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và deepfake. Những công nghệ này đang được tội phạm lợi dụng để vượt qua các lớp xác thực sinh trắc học của ngân hàng, gây ra rủi ro lớn cho tài khoản và thông tin cá nhân của người dùng.

Việc nắm rõ các phương thức tấn công mới và chủ động bảo vệ bản thân là điều cần thiết để đảm bảo an toàn tài chính trong bối cảnh an ninh mạng ngày càng phức tạp.

Các điểm chính cần lưu ý

Tội phạm sử dụng deepfake để tạo video, ảnh giả mạo khuôn mặt và giọng nói, nhằm chiếm đoạt tài khoản ngân hàng và ví điện tử.
Xác thực sinh trắc học không phải là lá chắn tuyệt đối; kẻ gian vẫn có thể qua mặt một số bước kiểm tra.
NHNN đang chỉ đạo các ngân hàng rà soát lỗ hổng và dự kiến triển khai biện pháp trì hoãn giao dịch 24 giờ cho tài khoản mới.
Hơn 6,9 triệu bản ghi tài khoản cá nhân tại Việt Nam đã bị lộ lọt trong Quý I/2026.
Luật Trí tuệ nhân tạo và Luật An ninh mạng mới đã có hiệu lực, nghiêm cấm lợi dụng AI để lừa đảo.

Thủ đoạn tinh vi của tội phạm AI và Deepfake

Kẻ gian đang khai thác triệt để các thông tin cá nhân của người dùng từ mạng xã hội, bao gồm hình ảnh và giọng nói. Dựa trên những dữ liệu này, chúng sử dụng công nghệ deepfake để tạo ra các video hoặc ảnh động giả mạo, khiến người dùng trông như đang thực hiện cuộc gọi video hoặc tương tác trực tuyến. Các nội dung giả mạo này có khuôn mặt, giọng nói và cách xưng hô giống hệt người thật, khiến nạn nhân khó lòng nhận ra.

Mục đích cuối cùng là tạo mới hoặc chiếm quyền điều khiển tài khoản ngân hàng, ví điện tử, và thậm chí sử dụng các tài khoản này để thực hiện hành vi rửa tiền.

Lỗ hổng trong xác thực sinh trắc học và phản ứng của NHNN

Mặc dù việc đối chiếu thông tin sinh trắc học với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã góp phần đáng kể trong việc hạn chế lừa đảo, nhưng đây không phải là một giải pháp hoàn hảo. Thực tế cho thấy, các đối tượng tội phạm đã thành công trong việc qua mặt một số bước kiểm tra sinh trắc học của các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán. Ngay cả khi người dùng mở tài khoản bằng thông tin chính chủ, rủi ro vẫn tiềm ẩn nếu họ vô tình cung cấp dữ liệu cá nhân cho kẻ gian.

Trước tình hình này, Ngân hàng Nhà nước đã có những động thái quyết liệt. NHNN đã chỉ đạo các đơn vị liên quan khẩn trương rà soát, khắc phục các lỗ hổng bảo mật và thay thế công nghệ cũ bằng các giải pháp công nghệ mới tiên tiến hơn. Đặc biệt, NHNN dự kiến triển khai thêm biện pháp bảo vệ người chuyển tiền vào cuối quý III năm 2027.

Biện pháp này sẽ cho phép khách hàng chủ động đăng ký hạn mức và áp dụng thời gian trì hoãn tối thiểu 24 giờ đối với các giao dịch chuyển tiền đến tài khoản mới (chưa từng giao dịch trong vòng một năm gần đây). Điều này nhằm tạo thêm một lớp bảo vệ, giúp người dùng có thời gian phát hiện và ngăn chặn các giao dịch đáng ngờ.

Tình hình lộ lọt dữ liệu và khung pháp lý

Tình hình lộ lọt dữ liệu cá nhân tại Việt Nam vẫn diễn biến phức tạp. Trong Quý I/2026, hơn 6,9 triệu bản ghi tài khoản cá nhân đã bị lộ lọt, tăng 53% so với cùng kỳ năm trước. Hoạt động rao bán dữ liệu trên không gian mạng cũng tiếp tục leo thang với 165 vụ được ghi nhận, tổng cộng hơn 473,7 triệu bản ghi bị đưa lên các diễn đàn và chợ đen. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc bảo vệ thông tin cá nhân và cảnh giác trước các nguy cơ an ninh mạng.

Về mặt pháp lý, Việt Nam đã có những bước tiến quan trọng. Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/3/2026, và Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/7/2026, đều nghiêm cấm việc lợi dụng AI để tạo nội dung giả mạo nhằm mục đích lừa đảo hoặc gây thiệt hại.

Bên cạnh đó, Nghị định số 330/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ 19/8/2026, đã quy định rõ ràng về việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân, tạo hành lang pháp lý vững chắc để xử lý các hành vi vi phạm.

Làm thế nào để tự bảo vệ tài khoản ngân hàng của bạn?

Trong bối cảnh các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi, người dùng cần chủ động nâng cao cảnh giác và áp dụng các biện pháp bảo vệ bản thân:

Nhận diện dấu hiệu của Deepfake

Thời gian gọi ngắn, ngắt giữa chừng: Kẻ gian thường cố gắng kết thúc cuộc gọi nhanh chóng để tránh bị phát hiện.
Khuôn mặt thiếu cảm xúc, tư thế không tự nhiên: Công nghệ deepfake vẫn còn hạn chế trong việc tái tạo biểu cảm và cử chỉ tự nhiên của con người.
Màu da bất thường, âm thanh không đồng nhất: Chú ý đến màu sắc da không tự nhiên, hoặc âm thanh không khớp với chuyển động môi, có nhiều tiếng ồn lạ.
Yêu cầu chuyển tiền gấp: Đây là dấu hiệu cảnh báo đỏ. Luôn xác minh lại thông tin qua kênh liên lạc chính thức.

Biện pháp phòng ngừa và xác minh

Luôn xác minh thông tin: Nếu nhận được tin nhắn hoặc cuộc gọi video yêu cầu chuyển tiền, hãy gọi lại bằng số điện thoại của người thân đã lưu trong danh bạ để xác minh. Tuyệt đối không gọi lại vào số điện thoại vừa gọi đến hoặc bấm vào đường link lạ.
Kiểm tra kỹ thông tin người nhận: Đảm bảo số điện thoại, email hoặc tài khoản nhận tiền trùng khớp với người đang yêu cầu.
Không cung cấp dữ liệu cá nhân bừa bãi: Tránh cung cấp hình ảnh khuôn mặt, giọng nói, giấy tờ tùy thân hoặc dữ liệu sinh trắc học cho các ứng dụng, nền tảng không rõ nguồn gốc hoặc không đáng tin cậy.
Cảnh giác với đường link và phần mềm lạ: Không truy cập các đường link đáng ngờ hoặc cài đặt phần mềm từ người không quen biết.
Sử dụng xác thực nhiều lớp: Kích hoạt xác thực hai yếu tố (2FA) cho tất cả các tài khoản quan trọng, đặc biệt là tài khoản ngân hàng và ví điện tử.

Ý nghĩa của cảnh báo này đối với người dùng

Cảnh báo từ Ngân hàng Nhà nước vào tháng 10/2026 là lời nhắc nhở quan trọng về sự thay đổi trong bức tranh an ninh mạng. Các mối đe dọa không còn chỉ dừng lại ở những chiêu trò lừa đảo qua điện thoại truyền thống mà đã tiến hóa với sự hỗ trợ của công nghệ AI và deepfake. Điều này đòi hỏi người dùng phải nâng cao ý thức tự bảo vệ, không chỉ bằng cách cảnh giác với các chiêu trò cũ mà còn phải trang bị kiến thức để nhận diện và phòng tránh những hình thức tấn công công nghệ cao.

Việc chủ động bảo vệ dữ liệu cá nhân và tuân thủ các khuyến nghị từ cơ quan chức năng sẽ giúp giảm thiểu rủi ro bị chiếm đoạt tài khoản và bảo vệ tài sản của mình một cách hiệu quả nhất.

Uncategorized