Tháng 10 năm 2026 đang chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ các vụ lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam, đặc biệt là các thủ đoạn giả danh cơ quan chức năng và ngân hàng. Các đối tượng lừa đảo liên tục thay đổi chiêu thức, tập trung khai thác tâm lý lo sợ, thiếu hiểu biết của người dân về pháp luật và công nghệ mới, đặc biệt sau khi áp dụng xác thực sinh trắc học cho tài khoản ngân hàng. Để bảo vệ tài sản và thông tin cá nhân, người dân cần nâng cao cảnh giác và nắm vững các biện pháp phòng ngừa.
Các Điểm Cảnh Báo Quan Trọng
- Kẻ gian thường giả danh công an, viện kiểm sát, tòa án để đe dọa, yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản chỉ định.
- Công nghệ Deepfake và AI được sử dụng để tạo video, cuộc gọi giả mạo người thân, lãnh đạo nhằm lừa đảo.
- Tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, mật khẩu, mã OTP cho bất kỳ ai qua điện thoại hoặc tin nhắn.
- Áp dụng phương châm “Dừng, khóa, lưu, báo” khi nghi ngờ bị lừa đảo để bảo vệ tài khoản.
- Luôn kiểm chứng thông tin qua các kênh chính thức trước khi thực hiện bất kỳ yêu cầu nào liên quan đến tài chính.
Thủ Đoạn Lừa Đảo Giả Danh Cơ Quan Chức Năng và Ngân Hàng
Các đối tượng lừa đảo thường xuyên sử dụng chiêu trò giả danh cán bộ công an, viện kiểm sát, tòa án để gọi điện hoặc nhắn tin qua Zalo. Chúng thông báo nạn nhân có liên quan đến các vụ án nghiêm trọng như buôn bán ma túy, rửa tiền, hoặc lộ lọt thông tin cá nhân. Mục đích là để đe dọa, thao túng tâm lý, yêu cầu nạn nhân khai báo thành khẩn và chuyển tiền vào tài khoản do chúng chỉ định để “chứng minh không liên quan” hoặc “xác minh tài sản”. Công an TP.
Hà Nội đã ghi nhận nhiều trường hợp ngăn chặn thành công người dân bị lừa chuyển tiền tỷ đồng với thủ đoạn này trong tháng 9 và 10/2026. Cơ quan Công an khẳng định không yêu cầu người dân chuyển tiền qua điện thoại để “xác minh tài khoản” hay “chứng minh vô tội”, cũng như không yêu cầu cung cấp mã OTP, mật khẩu ngân hàng.
Ngoài ra, kẻ gian còn giả danh cán bộ hướng dẫn tích hợp sổ đỏ hoặc cập nhật dữ liệu đất đai. Chúng yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng, mã OTP, chụp ảnh CCCD, sổ đỏ, hoặc truy cập đường link, quét mã QR, cài đặt ứng dụng giả mạo để chiếm đoạt thông tin và tài sản. Công an tỉnh Điện Biên cũng đã cảnh báo người dân không vội cung cấp thông tin cá nhân, mật khẩu, mã OTP hay thông tin tài chính khi nhận được cuộc gọi tự xưng là ngân hàng hoặc cơ quan chức năng.
Nhận Diện Lừa Đảo Bằng Công Nghệ Deepfake và AI
Tội phạm mạng ngày càng tinh vi hơn khi lợi dụng công nghệ Deepfake và AI để tạo ra các cuộc gọi video, clip giả mạo người thân, lãnh đạo doanh nghiệp hoặc người nổi tiếng nhằm lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Chỉ với vài hình ảnh và đoạn ghi âm công khai trên mạng xã hội, kẻ xấu có thể dựng nên những video có khuôn mặt và giọng nói giống thật. Các kịch bản phổ biến bao gồm giả danh người thân gọi video mượn tiền, hoặc mạo danh lãnh đạo doanh nghiệp yêu cầu chuyển khoản khẩn cấp.
Để nhận diện cuộc gọi lừa đảo Deepfake, chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC) đã chỉ ra 5 dấu hiệu bất thường: khẩu hình không khớp lời nói, ánh mắt và hàm răng thiếu tự nhiên, ánh sáng mặt lệch môi trường, giọng nói đều và cảm xúc không thật, bối cảnh bị mờ hoặc méo. Công an tỉnh Tuyên Quang cũng khuyến cáo người dân bình tĩnh trước mọi yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp và tuyệt đối không chuyển tiền chỉ dựa trên cuộc gọi video hoặc tin nhắn.
Các Thủ Đoạn Lừa Đảo Khác Cần Cảnh Giác
Bên cạnh các chiêu trò giả danh cơ quan chức năng và Deepfake, tội phạm còn sử dụng nhiều thủ đoạn khác để lừa đảo. Chúng có thể giả danh nhân viên sàn thương mại điện tử, đơn vị vận chuyển để thông báo đơn hàng có vấn đề, yêu cầu truy cập đường link lạ, quét mã QR hoặc cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc nhằm đánh cắp thông tin.
Một chiêu trò khác là lừa đảo bằng cách thông báo cập nhật thông tin, hoàn trả tiền bảo hiểm y tế, yêu cầu cài đặt ứng dụng giả mạo để chiếm quyền kiểm soát điện thoại và tài khoản ngân hàng.
Ngoài ra, kẻ gian còn lợi dụng các chính sách hỗ trợ vốn, ưu đãi đầu tư để yêu cầu chuyển phí hồ sơ, phí bảo lãnh hoặc phí kích hoạt khoản vay vào tài khoản cá nhân. Lừa đảo đầu tư tài chính với cam kết lợi nhuận hấp dẫn, sau đó dụ dỗ nạp số tiền lớn rồi chiếm đoạt cũng là một thủ đoạn phổ biến. Cuối cùng, lừa đảo qua livestream bán hàng, cam kết thu mua lại với giá cao nhưng yêu cầu chuyển tiền phí thanh khoản, phí quy đổi cũng cần được cảnh giác.
4 Bước “Dừng, Khóa, Lưu, Báo” Để Bảo Vệ Tài Khoản
Khi nghi ngờ bị lừa đảo, người dân cần nhớ phương châm bốn chữ “Dừng, khóa, lưu, báo” để “cứu kịp” tài khoản và giảm thiểu thiệt hại:
- Dừng: Dừng mọi giao dịch và không làm theo bất kỳ yêu cầu nào của kẻ lừa đảo.
- Khóa: Khóa ngay tài khoản ngân hàng, thẻ tín dụng nếu có dấu hiệu bị lộ thông tin. Liên hệ ngay với ngân hàng để được hỗ trợ khẩn cấp.
- Lưu: Lưu giữ tất cả bằng chứng liên quan đến vụ lừa đảo, bao gồm tin nhắn, cuộc gọi, hình ảnh, đường link, email. Những bằng chứng này sẽ rất quan trọng cho quá trình điều tra.
- Báo: Báo ngay cho cơ quan công an gần nhất và ngân hàng để được hỗ trợ xử lý kịp thời. Cung cấp đầy đủ thông tin và bằng chứng đã lưu giữ.
Bảo Vệ Tài Khoản Ngân Hàng và Thông Tin Cá Nhân
Để bảo vệ tài khoản ngân hàng và thông tin cá nhân, người dân cần thực hiện các biện pháp sau:
- Không cung cấp thông tin cá nhân: Tuyệt đối không cung cấp bất kỳ thông tin cá nhân quan trọng, số tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã OTP, thông tin thẻ tín dụng cho bất kỳ ai, kể cả người tự xưng là nhân viên ngân hàng hoặc cơ quan chức năng.
- Kiểm chứng thông tin: Luôn bình tĩnh xác minh danh tính người gọi và nội dung trao đổi thông qua các kênh chính thức như số điện thoại hotline, website hoặc ứng dụng chính thức của ngân hàng/cơ quan chức năng trước khi thực hiện bất kỳ yêu cầu nào.
- Cẩn trọng với đường link lạ và ứng dụng không rõ nguồn gốc: Không bấm vào đường link khả nghi từ email/SMS, không quét mã QR lạ, không cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc. Các đường link này có thể dẫn đến trang web giả mạo hoặc chứa mã độc để đánh cắp thông tin.
- Bảo mật tài khoản ngân hàng: Đặt mật khẩu mạnh, kết hợp chữ hoa, chữ thường, số và ký tự đặc biệt; thay đổi mật khẩu định kỳ và không lưu thông tin đăng nhập trên thiết bị. Đăng ký nhận thông báo biến động số dư qua SMS để kịp thời phát hiện giao dịch bất thường. Sử dụng công nghệ bảo mật OTP Soft hoặc xác thực hai lớp (2FA) khi giao dịch. Hạn chế sử dụng mạng Wi-Fi công cộng khi giao dịch ngân hàng trực tuyến. Cập nhật hệ điều hành và ứng dụng ngân hàng thường xuyên. Thường xuyên kiểm tra lịch sử giao dịch để phát hiện sớm các bất thường.
- Nâng cao nhận thức: Chủ động tìm hiểu thông tin về các thủ đoạn lừa đảo mới nhất từ các nguồn chính thống như Công an, Bộ Thông tin và Truyền thông, ngân hàng.
Ý Nghĩa Của Cảnh Báo Này Đối Với Người Dùng
Trong bối cảnh các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi và phức tạp, đặc biệt là sự xuất hiện của công nghệ AI và Deepfake, việc cập nhật kiến thức và nâng cao cảnh giác là vô cùng cần thiết. Cảnh báo này không chỉ giúp người dùng nhận diện các chiêu trò lừa đảo mới nhất mà còn trang bị những kỹ năng phòng vệ thiết yếu. Việc chủ động bảo vệ thông tin cá nhân và tài khoản ngân hàng, cùng với việc tuân thủ các nguyên tắc an toàn khi giao dịch trực tuyến, sẽ giúp giảm thiểu rủi ro bị chiếm đoạt tài sản.
Hãy luôn nhớ rằng, sự cẩn trọng và kiến thức chính là lá chắn tốt nhất chống lại tội phạm lừa đảo trực tuyến.
Tài liệu tham khảo
- dafabetvnreview.com
- caobang.gov.vn
- anninhthudo.vn
- lamdong.gov.vn
- bocongan.gov.vn
- cafebiz.vn
- cafef.vn
- kenh14.vn
- mst.gov.vn
- tuyenquang.gov.vn
- tayninh.gov.vn
- baotintuc.vn
